امام حسين ( ع ) با اين سخنان كه در مواضع مختلف تكرار نموده است ، ميزان و ضابطه و علّت عدم بيعت با يزيد را صريحاً بيان مىكند . منتهى اين ضابطه را ضمن يك قانون عمومى قرار مىدهد كه نتيجه‌اش اين است كه اين نوع افراد و اين گروه از خلق خدا نمىتوانند با افرادى مانند يزيد بيعت كنند « مِثْلى لا يُبايِعُ مِثْلَهُ . » ليكن از آنجايى كه بيان اين ضابطه مستلزم تصريح به بعضى از امور است تا گمان نشود اين كار با هدايت قرآنى منافات دارد ؛ لذا حضرت ( ع ) اشاره مىفرمايد مادامى كه يزيد بن معاويه علناً فسق و فساد مىكند و آن را از ديدگاه مردم نيز مخفى نمىنمايد و علناً شراب مىخورد ممكن نيست شخصى همچون من با فردى چون او بيعت كند ! وقتى از اين زاويه به نهضت اباعبدالله ( ع ) نگاه كنيم ، خواهيم ديد اين قيام هرگز با اعلام آمادگى مردم كوفه گره نخورده است ؛ چه اينكه امام ( ع ) به برادرش « محمّد حنفيّه » فرمود : يا اخى واللّهِ ؛ لَو لَمْ يَكُنْ فِى الدّنيا مَلْجَاءٌ وَ لا مَأْوى لَما بايَعْتُ يَزيد بن معاوية « 1 » اى برادر ! اگر در همه دنيا ملْجأ و پناهگاهى يافت نشود با يزيد بن معاويه بيعت نخواهم كرد . در اين زمينه ، امام حسين ( ع ) گاهى روى شخصيت خانوادگى خود و گاهى روى شخصيت معنوى و مسؤوليت اجتماعى خويش تكيه مىكند . به عنوان مثال ، امام ( ع ) با توجّه به امر دوم به « فرزدق » فرمود : همانا اين قوم ( بنى اميّه ) اطاعت شيطان را برگزيده‌اند و بندگى خدا را ترك گفته‌اند ؛ در زمين فساد به پا كرده و حدود الهى را زير پا نهاده‌اند ، شراب مىنوشند و اموال فقرا و بينوايان را به يغما برده‌اند . وَ انَا اوْلى مَنْ قامَ بِنُصْرَةِ دينِ اللَّهِ وَ اعْزاز شَرْعِهِ وَالْجِهادِ فى سبيله لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِىَ الْعُلْيا ؛ « 2 » من شايسته‌ترين فرد هستم كه براى يارى دين خدا و بزرگداشت شريعتش و جهاد در راهش به پا خيزم ، تا سخن خدا ( و آئين او ) ، بالا ( و پيروز ) باشد . « 3 »

--> ( 1 ) - مقتل الحسين خوارزمى ، ج 1 ، ص 272 . ( 2 ) - موسوعة كلمات الامام‌الحسين ( ع ) ، ص 336 ، به نقل از الارشاد ، ص 218 و تاريخ الطبرى ، ج 3 ، ص 296 . ( 3 ) - اين سخن حضرت ( ع ) اشاره به آيه شريفه 40 سوره توبه دارد : « وَ جَعَلَ كَلِمَةَ الّذينَ كَفَرُوا السُّفْلى و كَلِمَةُ اللَّهِ هِىَ الْعُلْيا وَاللَّهُ عَزيزٌ حكيم » .